Một ca đổ bê tông sàn hầm thường bắt đầu trước khi xe bê tông đầu tiên đến công trường và chỉ thực sự khép lại sau khi việc bảo dưỡng, kiểm tra chất lượng được thực hiện đầy đủ. Khoảng thời gian nhìn thấy trong ảnh — từ lúc vòi bơm đưa bê tông xuống mặt sàn đến khi máy xoa chạy những lượt cuối — là phần dễ quan sát nhất của cả quá trình ấy.
Điều chủ đầu tư cần quan tâm không chỉ là hôm nay đổ được bao nhiêu mét khối. Câu hỏi quan trọng hơn là bê tông có đúng yêu cầu thiết kế, cốt thép có giữ đúng vị trí, mặt sàn có đúng cao độ và những vị trí dễ thấm đã được xử lý ra sao.
Qua bộ 19 ảnh công trường được biên tập nhận diện Khải Minh, bài viết giúp bạn hình dung công tác bơm, san gạt, cán và xoa mặt bê tông sàn hầm. Các phần về chuẩn bị, thí nghiệm và bảo dưỡng là hướng dẫn kiểm soát kỹ thuật; không phải kết luận rằng mọi bước đều đã được chứng minh bằng hình ảnh. Cấp độ bền, chiều dày sàn, cấu tạo chống thấm và tiêu chí nghiệm thu phải được đối chiếu với hồ sơ của từng công trình.
1 Hiểu đúng cấu tạo sàn trước khi tổ chức đổ bê tông
Trong giao tiếp ngoài công trường, “sàn hầm” có thể được dùng để gọi sàn đáy hầm, sàn trên nền trong tầng hầm hoặc sàn kết cấu phía trên không gian hầm. Những cấu kiện này có điều kiện làm việc khác nhau, vì vậy không thể dùng chung một biện pháp chỉ vì tên gọi giống nhau.
Với sàn đáy hầm, cần đặc biệt xem xét quan hệ với nền, móng, vách hầm, nước ngầm và hệ chống thấm. Với sàn có hệ chống đỡ bên dưới, phải kiểm soát thêm cốp pha, giàn giáo, trình tự chịu tải và điều kiện tháo chống. Việc phân loại cần dựa trên bản vẽ kết cấu, không suy đoán từ một bức ảnh chụp mặt trên.
Ảnh 01 — Toàn cảnh mặt sàn sau công tác hoàn thiện bề mặt, còn thấy các cụm thép chờ cột.
Ảnh 02 — Góc nhìn khác của mặt sàn và các vị trí thép chờ cần được bảo vệ khi thi công.
2 Chuẩn bị trước ca đổ để hạn chế sửa chữa về sau
Một ca đổ thuận lợi cần giải quyết sớm những việc dễ bị bỏ sót: đường xe vào có thông thoáng không, vị trí bơm có phù hợp không, điện phục vụ máy đầm lấy từ đâu và ai sẽ kiểm tra cao độ khi tổ san gạt đang làm việc.
Cuộc trao đổi trước ca đổ nên chốt bản vẽ đang sử dụng, phạm vi đổ, hướng triển khai, vị trí kết thúc dự kiến và phương án xử lý khi nguồn cấp bị gián đoạn. Những thay đổi liên quan đến kết cấu hoặc chống thấm cần được giải quyết đúng thẩm quyền trước khi đưa bê tông vào.
Ảnh 03 — Bê tông mới được phân phối cạnh phần cốt thép còn lộ, thể hiện ranh giới khu vực đang thi công.
3 Nghiệm thu cốt thép và chi tiết chôn sẵn trước khi che khuất
Khi bê tông đã phủ kín, việc kiểm tra lại cốt thép sẽ khó hơn nhiều. Bởi vậy, nghiệm thu trước đổ phải xác nhận đúng chủng loại, đường kính, số lượng, khoảng cách, vị trí nối và neo theo thiết kế. Không chỉ nhìn thấy “đã có hai lớp thép” rồi cho phép triển khai.
Con kê và thép kê phải giúp duy trì lớp bảo vệ, khoảng cách giữa các lớp trong suốt quá trình công nhân di chuyển và bê tông được phân phối. Những vị trí chịu tác động của người, đường ống hoặc thiết bị cần được theo dõi, vì kết quả kiểm tra ban đầu không bảo đảm cốt thép sẽ tự giữ nguyên vị trí đến cuối ca.
Ống xuyên sàn, hố thu, chi tiết tiếp địa, thép chờ và các bộ phận chôn sẵn phải được đối chiếu giữa kết cấu và hệ thống kỹ thuật. Một lỗ chờ đặt thiếu có thể dẫn đến khoan cắt sau này; việc khoan cắt cấu kiện phải được xem xét, không tự xử lý theo tiện lợi thi công.
Bề mặt tiếp nhận bê tông cần được làm sạch theo biện pháp được duyệt. Nếu có nước đọng, bùn hoặc vật liệu rời, phải xử lý trước khi đổ. Không để bê tông mới che đi một tồn tại chưa được giải quyết.
Ảnh 4 — Khu vực lưới thép, thép chờ và vùng bê tông đang thi công, minh họa sự cần thiết của việc bảo vệ các chi tiết chôn sẵn.
4 Chống thấm tầng hầm phải được tính từ cấu tạo
Tầng hầm có thể chịu tác động của nước từ đất xung quanh, tùy điều kiện địa chất và cao độ nước ngầm. Khi thiết kế có yêu cầu chống thấm, chất lượng cần được kiểm soát ở cả bê tông, mạch ngừng, vị trí tiếp giáp và hệ vật liệu chống thấm được chỉ định.
Các điểm cần rà soát gồm chân vách, cổ ống xuyên sàn, hố thu, vị trí thay đổi cao độ và những mạch ngừng dự kiến. Nếu sử dụng băng cản nước hoặc chi tiết kín nước khác, phải kiểm tra đúng vị trí, cách cố định, mối nối và biện pháp bảo vệ theo thiết kế, hướng dẫn của hệ sản phẩm.
Không thể nhìn mặt sàn bóng rồi kết luận tầng hầm đã kín nước. Cũng không nên xem lớp phủ hoàn thiện sau này là giải pháp mặc định cho mọi khuyết tật bên trong. Khi phát hiện sai lệch ở chi tiết chống thấm, cần xử lý trước lúc khu vực đó bị che khuất.
5 Lập nhịp cấp bê tông theo khả năng thi công thực tế
Chọn được trạm trộn có năng lực mới giải quyết một phần công việc. Nhà thầu còn phải phối hợp lịch xe, thời gian vận chuyển, vị trí chờ, kiểm tra tại công trường và khả năng tiếp nhận của tổ thi công.
Xe đến dồn dập có thể gây ùn và kéo dài thời gian chờ. Xe đến thưa lại khiến tổ đổ bị gián đoạn. Vì vậy, điều phối phải theo dõi diễn biến thực tế của từng khu vực, cập nhật cho trạm trộn và điều chỉnh nhịp cấp trong giới hạn cho phép.
Khối lượng cần bóc từ bản vẽ, tách rõ sàn và các phần cấu tạo đi kèm thuộc phạm vi đổ. Lượng đặt bổ sung phải có người kiểm soát để tránh thiếu ở cuối ca hoặc thừa quá mức. Không suy ra khối lượng của công trình chỉ từ diện tích nhìn thấy trong ảnh.
Ảnh 5 — Nhiều nhóm công nhân cùng làm việc quanh điểm bơm, cho thấy nhu cầu phối hợp nhịp cấp và khả năng tiếp nhận.
6 Kiểm tra bê tông đầu vào bằng hồ sơ và thí nghiệm
Mỗi xe cần được đối chiếu với yêu cầu đặt hàng và chỉ dẫn kỹ thuật: thông tin cấp phối, loại bê tông, khối lượng giao, thời điểm liên quan và các chỉ tiêu phải kiểm tra. Công tác thử tại hiện trường, lấy mẫu, ghi nhãn và bảo quản mẫu phải theo kế hoạch kiểm tra được thống nhất.
Độ sụt phản ánh tính công tác trong điều kiện thử, không thay thế kết quả xác định cường độ. Ngược lại, chỉ có phiếu giao hàng cũng chưa đủ để kết luận toàn bộ bê tông trong kết cấu đã đạt yêu cầu. Hồ sơ cần liên hệ được với vị trí đổ và kết quả thí nghiệm tương ứng.
Nếu tính công tác không phù hợp, phải báo người có thẩm quyền và phối hợp nhà cung cấp theo quy trình đã thống nhất. Không tự ý thêm nước để dễ bơm hoặc dễ cán. Mọi điều chỉnh được phép cần được kiểm soát, ghi nhận và kiểm tra lại theo yêu cầu áp dụng.
7 Bơm và phân phối bê tông theo khu vực
Trong các ảnh đổ ban đêm, vòi bơm được đưa đến khu vực đang có tổ công nhân tiếp nhận. Cách tổ chức phù hợp là đưa bê tông đến gần vị trí cuối cùng, phân phối có kiểm soát và triển khai theo hướng đã thống nhất.
Nếu dồn thành đống quá lớn rồi mới kéo đi xa, tổ thi công sẽ mất thêm công san gạt và khó kiểm soát tính đồng đều. Tốc độ bơm phải phù hợp với việc đầm, kiểm tra và cán mặt phía sau. Không để áp lực “bơm cho nhanh” kéo toàn bộ dây chuyền ra khỏi khả năng kiểm soát.
Ảnh 6 — Công nhân tiếp nhận bê tông tại đầu vòi và phân phối vật liệu trên mặt bằng.
Ảnh 7 — Toàn cảnh nhiều tổ phối hợp trong khu vực đang bơm và san gạt bê tông.
8 Đầm bê tông cần đúng phương pháp và đúng vị trí
San phẳng mặt trên không có nghĩa bê tông bên trong đã được đầm tốt. Với loại bê tông cần đầm, thiết bị và phương pháp phải phù hợp chiều dày cấu kiện, mật độ thép và tính công tác của hỗn hợp.
Người thực hiện cần chú ý phạm vi tác dụng, sự tiếp nối giữa các vị trí và diễn biến thực tế của bê tông. Không dùng đầm để kéo bê tông đi xa; tránh làm xê dịch cốt thép, chi tiết chôn sẵn hoặc ảnh hưởng hệ chống thấm. Những vùng quanh chân cột, góc hẹp và khu vực thép dày cần được tiếp cận bằng phương án phù hợp.
Ảnh 8 — Công nhân làm việc tại vùng bê tông mới, nơi cần phối hợp giữa phân phối, đầm và hoàn thiện sơ bộ.
9 Cán mặt sàn phải bám cao độ và yêu cầu thoát nước
Một mặt sàn trông phẳng trong ảnh vẫn có thể khác với mặt sàn đạt cao độ thiết kế. Trước khi cán, tổ thi công cần có hệ mốc ổn định, biết khu vực nào giữ cao độ và khu vực nào phải tạo dốc.
Các vị trí tiếp giáp chân cột, hố thu và đường dốc phải được kiểm tra riêng. Nếu thiết kế có lớp tạo dốc sau này, không tự thay đổi chiều dày sàn kết cấu để lấy dốc.
Khi cán, cần kiểm tra theo từng khu vực và giữa các dải liền kề. Làm xong một khoảng phải kiểm tra ngay, thay vì chờ toàn bộ mặt sàn đã se cứng mới phát hiện chênh cốt. Trách nhiệm đo kiểm nên tách rõ với thao tác san gạt để tránh vừa làm vừa tự ước lượng.
Ảnh 9 — Công nhân sử dụng dụng cụ cán trên bề mặt bê tông đang thi công.
Ảnh 10 — Góc cận cảnh thao tác điều chỉnh mặt bê tông, minh họa vai trò của việc kiểm soát cao độ trong quá trình cán.
10 Xoa mặt đúng thời điểm và đúng mục đích sử dụng
Máy xoa trong bộ ảnh giúp người xem hình dung giai đoạn hoàn thiện bề mặt sau công tác phân phối và cán. Tuy nhiên, thời điểm đưa máy vào không thể ấn định bằng một số giờ chung cho mọi ca đổ.
Cần đánh giá trạng thái bê tông, hiện tượng tách nước, điều kiện môi trường và yêu cầu bề mặt. Hoàn thiện khi bề mặt còn nước tách có thể gây khuyết tật. Không rắc xi măng hoặc tưới thêm nước để chữa bề mặt cho dễ xoa. Cũng không theo đuổi độ bóng khi công năng cần độ nhám hoặc lớp phủ có yêu cầu khác.
Ảnh 11 — Máy xoa đang hoạt động trên phần bề mặt đã được triển khai hoàn thiện.
Ảnh 12 — Toàn cảnh mặt sàn ở những giai đoạn xử lý bề mặt khác nhau trong cùng ca thi công.
11 Đổ bê tông ban đêm cần tổ chức cả ánh sáng lẫn con người
Thi công ban đêm có thể phù hợp với phương án vận chuyển và tổ chức của dự án. Đổi lại, việc quan sát, liên lạc và duy trì sự tập trung của người lao động cần được chuẩn bị kỹ.
Đèn phải giúp nhìn rõ mặt sàn, lối đi và vị trí nguy hiểm, đồng thời hạn chế vùng tối hoặc chói trực tiếp vào mắt. Cần kiểm tra đường điện, điểm đấu nối, thiết bị bảo vệ và cách bố trí dây trong môi trường có nước, bùn và bê tông tươi.
Người chỉ huy phải biết từng tổ đang phụ trách khu vực nào, có cần luân phiên hay bổ sung nhân lực không. Khi ca kéo dài, phải bàn giao rõ phần đã đổ, phần đang chờ hoàn thiện và những tồn tại cần theo dõi. Việc bàn giao bằng câu “gần xong rồi” rất dễ làm mất thông tin quan trọng.
Ảnh 13 — Mặt bằng thi công ban đêm với hệ thống đèn phục vụ khu vực làm việc.
Ảnh 14 — Góc rộng mặt sàn, các cụm thép chờ và công nhân làm việc dưới ánh sáng công trường.
12 Phương án gián đoạn phải có trước khi xảy ra sự cố
Nguồn cấp bê tông có thể bị chậm; máy bơm, máy đầm hoặc nguồn điện cũng có thể gặp trục trặc. Dự phòng hiệu quả phải trả lời được khi nào chuyển phương án, ai quyết định và phần bê tông đang thi công sẽ được xử lý thế nào.
Khi có nguy cơ gián đoạn, cần báo sớm giữa chỉ huy, trạm trộn và các tổ. Nếu không bảo đảm điều kiện nối tiếp, phải đánh giá và phối hợp xử lý theo yêu cầu kỹ thuật.
Không tùy ý kết thúc ở vị trí thuận tay rồi mặc định lần sau đổ nối là được. Mạch ngừng liên quan đến khả năng làm việc và độ kín nước của cấu kiện; vị trí, bề mặt tiếp giáp và cấu tạo xử lý phải được xác định phù hợp.
Ảnh 15 — Mặt sàn rộng với thiết bị hoàn thiện, cho thấy cần duy trì sự phối hợp đến cuối phạm vi thi công.
13 Bảo dưỡng bắt đầu sau hoàn thiện và cần được duy trì
Khi máy xoa rời đi, bê tông vẫn cần điều kiện ẩm và nhiệt độ thích hợp để phát triển các tính chất theo yêu cầu. Kế hoạch bảo dưỡng phải được chuẩn bị trước, có vật tư, nguồn nước khi cần và người chịu trách nhiệm.
Có thể sử dụng biện pháp giữ ẩm, che phủ hoặc vật liệu bảo dưỡng phù hợp chỉ dẫn kỹ thuật. Khi chọn hóa chất bảo dưỡng, cần kiểm tra khả năng tương thích với lớp sơn, chất kết dính hoặc vật liệu hoàn thiện sau đó. Thời điểm và thời gian thực hiện phải theo yêu cầu áp dụng, tránh làm hỏng bề mặt còn non.
Đặc biệt cần kiểm tra các mép sàn, quanh cột và khu vực dễ mất ẩm. Với biện pháp bảo dưỡng ẩm, không để bề mặt luân phiên khô rồi ướt do việc thực hiện thiếu liên tục. Độ bóng hoặc nước phản chiếu trong ảnh không đủ để xác nhận chế độ bảo dưỡng đã đạt.
Ảnh 16— Mặt sàn ở góc chụp ban ngày sau giai đoạn thi công bề mặt.
Ảnh 17 — Bề mặt có độ phản chiếu, cần đối chiếu thời điểm chụp và nhật ký trước khi diễn giải tình trạng kỹ thuật.
14 Kiểm tra sau đổ bằng cả hiện trạng và hồ sơ
Việc đánh giá cần kết hợp kiểm tra bề mặt, cao độ, khuyết tật và hồ sơ thí nghiệm. Các điểm nghi ngờ phải được ghi nhận, đề xuất kiểm tra hoặc xử lý trước công việc tiếp theo.
Hồ sơ nên liên kết được bản vẽ sử dụng, biên bản trước đổ, nhật ký ca, phiếu giao, kết quả thử và mã mẫu với từng khu vực. Kết quả mẫu được bảo dưỡng tiêu chuẩn là một căn cứ đánh giá bê tông cung cấp; không tự động mô tả đầy đủ mọi điều kiện của bê tông thực tế trong cấu kiện.
Việc đưa người, máy hoặc vật tư lên sàn cần được xem xét theo cấu tạo, cường độ và điều kiện thi công. Không lấy cảm giác “đã đi lại được” làm căn cứ cho phép tập kết tải trọng lớn.
Ảnh 18 — Góc nhìn tổng thể mặt sàn, hữu ích cho việc xác định khu vực khi đối chiếu nhật ký và hồ sơ kiểm tra.
Ảnh 19 — Ranh giới giữa phần đang xử lý và bề mặt đã được cán, giúp minh họa cách theo dõi tiến độ theo khu vực.
15 Những sai sót có thể làm tăng chi phí cho chủ đầu tư
Chi phí phát sinh thường không nằm riêng ở giá một mét khối bê tông. Chênh cốt có thể kéo theo sửa nền; thiếu lỗ chờ làm phát sinh đánh giá và khoan cắt; gián đoạn không được xử lý phù hợp gây khó khăn tại mạch ngừng. Tồn tại ở lớp nền còn có thể làm chậm toàn bộ hạng mục hoàn thiện phía sau.
Vì vậy, khi so sánh báo giá, chủ đầu tư cần xem phạm vi đã bao gồm điều phối bơm, nhân lực, thiết bị, thí nghiệm, bảo dưỡng và hồ sơ hay chưa. Giá thấp hơn nhưng thiếu việc không phải là cơ sở so sánh tương đương.
16 Những câu hỏi thường gặp về đổ bê tông sàn hầm
Sàn hầm nên sử dụng bê tông cấp độ bền bao nhiêu
Phải theo thiết kế và chỉ dẫn kỹ thuật. Không chọn chỉ dựa vào số tầng, diện tích hoặc ảnh công trường. Ngoài cường độ, dự án có thể có yêu cầu khác về độ bền lâu, tính công tác và chống thấm.
Có phải sàn càng bóng thì chất lượng càng tốt
Không. Độ bóng liên quan đến trạng thái và cách hoàn thiện bề mặt; không thay thế kiểm tra cường độ, chiều dày, cốt thép, cao độ và khả năng đáp ứng công năng.
Có thể cắt khe sàn hầm theo kinh nghiệm thi công nền không
Không áp dụng tùy tiện cho sàn kết cấu hoặc sàn đáy hầm có yêu cầu kín nước. Vị trí khe, mạch ngừng, phương án cắt và xử lý phải phù hợp thiết kế; không tự cắt vào cấu kiện hoặc cốt thép.
Bao lâu sau đổ có thể thi công hạng mục tiếp theo
Cần xét cường độ, loại công việc và tải trọng dự kiến theo hồ sơ áp dụng. Thời điểm đi lại phục vụ bảo dưỡng khác với thời điểm vận chuyển thiết bị, tập kết vật tư hoặc tháo hệ chống đỡ.
17 Trao đổi phương án thi công tầng hầm với Khải Minh
Nếu bạn đang chuẩn bị xây nhà có hầm, căn hộ dịch vụ, khách sạn hoặc công trình có mặt sàn lớn, hãy làm rõ cấu tạo và phạm vi công việc ngay từ giai đoạn báo giá. Một phương án phù hợp cần tính cả tổ chức mặt bằng, điều kiện tiếp cận, kiểm soát chất lượng và các công tác sau đổ.
Bạn có thể gửi bản vẽ, vị trí công trình, tiến độ dự kiến và yêu cầu hoàn thiện cho Khải Minh để trao đổi phạm vi khảo sát, phương án triển khai và cơ sở báo giá. Những vấn đề liên quan đến kết cấu, chống thấm và chi tiết kỹ thuật cần được giải quyết trên hồ sơ cụ thể trước khi thi công.
CÔNG TY XÂY DỰNG KHẢI MINH
Hotline/Zalo: 0901 999 998
Website: https://xaydungkhaiminh.vn
Facebook: https://www.facebook.com/xaydungkhaiminh
TikTok: https://www.tiktok.com/@xd_khaiminh.jsc
YouTube: https://www.youtube.com/@xaydungkhaiminh2157
