Công trình kiến trúc nổi tiếng Việt Nam: 5 biểu tượng và 20 công trình đương đại đoạt giải

Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam

Địa điểm: Hà Nội · Tác giả: Hiroshi Miyakawa, Trịnh Việt A, Michio Oizumi, Nguyễn Đình Đông, Gen Sugiyama, Nikken Sekkei

Công trình duy nhất nhận Giải thưởng Lớn kỳ 2024–2025. Không gian trưng bày được tổ chức trong quan hệ với cảnh quan, sử dụng hệ cột cùng các khoảng bán mở. Ý tưởng bảo tàng trong công viên giúp mở rộng trải nghiệm tham quan ra bên ngoài khối nhà. Thành quả thuộc nhóm thiết kế Nikken Sekkei, gồm nhiều tác giả Việt Nam và quốc tế.

Điều đáng học: chất lượng sử dụng của một công trình công cộng nằm ở khả năng định hướng, tổ chức luồng người và phối hợp với nội dung bên trong, bên cạnh vẻ đẹp mặt đứng.

Trụ sở Cục Viễn thông

Địa điểm: Hà Nội · Tác giả: KTS Trịnh Việt A

Báo Nhân Dân liệt kê trụ sở Cục Viễn thông trong các công trình tiêu biểu của kiến trúc sư Trịnh Việt A, người cùng nhóm tác giả Bảo tàng Lịch sử Quân sự.

Điều đáng học: trụ sở làm việc là bài toán phối hợp giữa khu tiếp khách, khu làm việc và bộ phận hỗ trợ. Cần xác định mức độ công khai của từng khu, đường đi của khách và khả năng đổi công năng khi tổ chức thay đổi.

Tái thiết Làng Nủ và Nậm Tông

Địa điểm: Lào Cai · Tác giả: Hoàng Thúc Hào, Nguyễn Xuân Ngọc, Vũ Xuân Sơn và cộng sự, 1+1>2

Dự án tái thiết sau thiên tai, tôn trọng địa hình, hạn chế san gạt và tiếp nối cách tổ chức nhà sàn bản địa. Nhà ở được đặt trong quan hệ với trường học, sân chung và nhà sinh hoạt cộng đồng.

Điều đáng học: một khu dân cư tốt giữ được các mối quan hệ quen thuộc: người già có nơi gặp gỡ, trẻ em có đường đến lớp dễ đi, sân chung phục vụ sinh hoạt hằng ngày. Hạ tầng xã hội được xác lập trước rồi mới tới hình thức từng ngôi nhà.

Nhà cộng đồng Suối Rè

Địa điểm: Hòa Bình · Tác giả: Hoàng Thúc Hào, Nguyễn Duy Thanh, 1+1>2

Công trình dùng đá, đất và mái lá trong một không gian phục vụ nhiều hoạt động, có giải pháp thu nước mưa và dùng năng lượng mặt trời. Vật liệu, điều kiện địa phương và nhu cầu sử dụng được đặt cạnh nhau ngay từ đầu.

Điều đáng học: cần biết phần nào phải bền chắc, phần nào sửa được bằng kỹ năng sẵn có tại chỗ, và ai vận hành sau bàn giao. Vật liệu khó thay hoặc thiếu người chăm sóc sẽ biến phương án tiết kiệm lúc xây thành tốn kém lúc dùng.

Cà phê Xã

Địa điểm: Đắk Lắk · Tác giả: Vũ Tiến An, Phạm Quốc Hiệp, Bùi Diễm Quỳnh, Tad.atelier

Quán cà phê phát triển cấu trúc nhẹ và không gian mở từ quan sát nếp sinh hoạt tại địa phương, đặt trong quan hệ với hoạt động gặp gỡ, giao lưu.

Điều đáng học: công trình thương mại hút khách nhờ hợp thói quen địa phương. Khách hay ngồi lâu, đi theo nhóm hay thích hiên chuyển tiếp thì mặt bằng phải dành chỗ cho những hoạt động đó, đồng thời tính đủ công suất phục vụ, đường đi nhân viên và khu vệ sinh.

The Park

Địa điểm: Nghệ An · Tác giả: Nguyễn Hoàng Mạnh, Nguyễn Hồng Quân, MIA Design Studio

Công trình kết hợp các khối kiến trúc, cấu trúc lưới gỗ và mái xanh trong tổng thể cảnh quan, khai thác ánh sáng tự nhiên và kết nối trong ngoài.

Điều đáng học: lớp mái và khoảng chuyển tiếp chỉ vận hành tốt khi đường đi, thoát nước và chiếu sáng được phối hợp. Nên kiểm tra cả lúc trời mưa và buổi tối, ngoài khoảnh khắc chụp ảnh.

Naman Retreat Pure Spa

Địa điểm: Đà Nẵng · Tác giả: MIA Design Studio, KTS phụ trách Nguyễn Hoàng Mạnh

Các phòng trị liệu kết nối với vườn ngoài trời, đưa cảnh quan vào trải nghiệm dịch vụ và tạo chuyển tiếp giữa các khu. Bài chỉ nói về khu spa, phần do MIA Design Studio thực hiện trong tổ hợp.

Điều đáng học: với spa, cửa mở ra vườn phải xét cùng tầm nhìn từ bên ngoài, âm thanh và đường đi của nhân viên. Thiết kế cảnh quan và thiết kế vận hành nên đi song song từ đầu.

Tổ hợp nghỉ dưỡng Flamingo Cát Bà

Địa điểm: Hải Phòng · Tác giả: Nguyễn Thượng Quân, Nguyễn Quang Dũng, Bùi Thị Bích Đào, FARC

Ba tòa nhà được kết nối, hình khối bo góc và cây xanh đưa lên các tầng, khai thác bối cảnh núi và biển.

Điều đáng học: cây xanh trên cao cần tính chi phí chăm sóc ngay khi lập phương án: bồn trồng hợp bộ rễ, có thoát nước, chống thấm và lối tiếp cận an toàn để cắt tỉa. Ở vùng biển, vật liệu và thiết bị phải chọn theo môi trường muối.

Cảnh quan Flamingo Đại Lải Resort

Địa điểm: Đại Lải · Tác giả: Nguyễn Thượng Quân, Bùi Thị Bích Đào, Lê Văn Hoàng, Nguyễn Thị Phương Yến và cộng sự, FARC

Hạng mục thiết kế cảnh quan được trao Giải Vàng Kiến trúc Quốc gia 2022–2023. Thành tích thuộc riêng phần cảnh quan đã được trao giải.

Điều đáng học: khu vườn nghỉ dưỡng nên được đánh giá theo mức độ sử dụng và chi phí duy trì. Khảo sát cây, địa hình, dòng nước hiện trạng trước khi đặt công trình, và lập ngân sách cảnh quan riêng gồm cả chăm sóc giai đoạn đầu.

Khách sạn Grand Mercure Hà Nội

Địa điểm: Hà Nội · Tác giả: Lê Trương, Nguyễn Hoàng Đức, Nguyễn Thành Trung, Trần Ngọc Anh và cộng sự, TTA Partners

Nguồn cảm hứng từ cây lúa, hạt thóc và nghệ thuật thủ công Việt Nam được phát triển trong nội thất khách sạn, gắn với vật liệu và cách tổ chức trải nghiệm, xuyên suốt từ sảnh tới phòng.

Điều đáng học: câu chuyện thiết kế phải đủ cụ thể. Chọn văn hóa địa phương làm chủ đề thì cần biết chủ đề hiện ra ở sảnh, hành lang, phòng khách thế nào, mà vẫn giữ tiện nghi, dễ vệ sinh và dễ thay thiết bị.

Grand Terra Building

Địa điểm: 36 Cát Linh, Hà Nội · Tác giả: Lê Trương chủ trì, TT Associates và TTA Partners

Tòa văn phòng lấy cảm hứng từ ruộng bậc thang và được công bố đạt chứng chỉ LEED Gold, theo giới thiệu của Hội Nội thất Việt Nam.

Điều đáng học: mặt đứng nhiều lớp cần giải thích vai trò từng bộ phận. Lam che nắng đặt theo hướng nắng và tầm nhìn, kính đi cùng giải pháp điều hòa. Mục tiêu môi trường phải đặt từ đầu và có hồ sơ đánh giá riêng.

La Memoria Hotel

Địa điểm: TP.HCM · Tác giả: Vũ Tiến An, Phạm Quốc Hiệp, Lê Uyên Minh, Tad.atelier

Dự án cải tạo công trình hiện hữu, giữ lại phần có giá trị và bổ sung không gian cho chức năng lưu trú, với sân trong, cấu trúc nhẹ, cây xanh và các lớp chuyển tiếp giữa cũ và mới.

Điều đáng học: quyết định giữ hay phá cần dựa trên khảo sát hiện trạng. Chi phí cải tạo lập theo hiện trạng thật, kèm khoản dự phòng cho phần chưa kiểm tra hết; công trình đang khai thác còn phải tính thời gian ngừng và khả năng thi công theo giai đoạn.

Triple E Hotel

Địa điểm: Đường Ký Con, TP.HCM · Tác giả: Nguyễn Văn Thiên chủ trì, TAA Design

Khách sạn được giới thiệu trong mối liên hệ giữa kiến trúc, văn hóa và thiên nhiên ở khu trung tâm có mật độ xây dựng và hoạt động thương mại cao.

Điều đáng học: khách sạn đô thị phải cân bằng trải nghiệm với hiệu quả diện tích. Mỗi khoảng mở cho cây xanh hay ánh sáng cần xét cùng bố trí phòng, cách âm, riêng tư và hậu cần.

Túp House

Địa điểm: Thanh Hóa · Tác giả: Hà Đức Cương, Cuong Building Workshop

Ngôi nhà học những đặc điểm tốt của nhà sàn truyền thống: không gian linh hoạt, mái che và khả năng thông gió. Một số lựa chọn vật liệu, cách hoàn thiện được quyết định trong giới hạn kinh tế của gia chủ.

Điều đáng học: ngân sách có hạn thì ưu tiên hạng mục khó sửa về sau như móng, khung không gian, đường kỹ thuật; phần hoàn thiện làm dần theo khả năng. Mái thoát nước tốt và khu vệ sinh làm đúng là phần phải giữ.

Nhà hướng Nam

Địa điểm: Thiết Ống, Bá Thước, Thanh Hóa · Tác giả: Hà Đức Cương chủ trì · hoàn thành 2023

Công trình khai thác hướng địa lý, đường đi của mặt trời và gió thịnh hành, tham khảo kinh nghiệm xây dựng địa phương để thích ứng khí hậu.

Điều đáng học: hướng nhà tốt vẫn có thể bất lợi khi bị nhà bên che hoặc chịu mưa tạt. Nên kết hợp quan sát hiện trường, sơ đồ nắng và điều kiện gió thật, cho mái hiên, độ mở cửa và lớp đệm phối hợp với nhau.

SuoiHai Villa

Địa điểm: Ba Vì, Hà Nội · Tác giả: Nhâm Chí Kiên, Phùng Tiến Đạt, Nguyễn Hoàng Sơn và cộng sự, APDI Architecture

Biệt thự ven hồ mở tầm nhìn về phía núi và khai thác vật liệu đá ong.

Điều đáng học: phòng khách mở về cảnh quan, còn phòng ngủ cần riêng tư và ánh sáng theo giờ. Cửa kính lớn kéo theo yêu cầu che nắng, vệ sinh và kiểm soát nhiệt, nên hãy yêu cầu mô tả trải nghiệm buổi sáng, giữa trưa và ban đêm trước khi duyệt phương án.

LH House

Địa điểm: Long Biên, Hà Nội · Tác giả: Nhâm Chí Kiên chủ trì, Phùng Tiến Đạt phụ trách · hoàn thành 2020

Ngôi nhà liên kế hướng Tây được cải tạo để tăng lấy sáng, thông gió ở hai mặt tiếp cận. Khoảng vườn phía trước được nâng lên, vừa giải quyết chỗ để xe vừa tạo lớp đệm với đường phố.

Điều đáng học: với nhà phố, lớp lam đẹp chỉ mát khi có đường thoát khí trong nhà. Cao độ sân và gara liên quan thoát nước và lối vào, nên phải thể hiện rõ trong mặt cắt và chi tiết để đội thi công làm thống nhất.

Nhà Bạc Liêu

Địa điểm: Bạc Liêu · Tác giả: Nguyễn Văn Thiên, TAA Design

Ngôi nhà được trao Giải Đồng hạng mục nhà ở. Kiến trúc sư Nguyễn Văn Thiên theo đuổi kiến trúc xanh gắn với đời sống.

Điều đáng học: mảng xanh thành một phần sinh hoạt khi gia đình xác định rõ chỗ nào cần nhìn ra vườn, chỗ nào cần che kín và lối đi nào dùng nhiều nhất. Tăng số cây mà bỏ qua cách dùng thì khó có không gian tốt.

Bệnh viện Hồng Ngọc – Phúc Trường Minh (giai đoạn 1)

Địa điểm: Hà Nội · Tác giả: Nguyễn Phúc Minh, MPN+Partners

Kiến trúc sư hướng tới môi trường gần thiên nhiên và trải nghiệm dễ chịu hơn cho người bệnh, người nhà và nhân viên.

Điều đáng học: bệnh viện có nhiều luồng di chuyển cùng lúc. Cảnh quan chỉ hỗ trợ khi đường đi rõ và thuận cho vận hành; mặt bằng phải chứng minh đáp ứng quy trình chuyên môn trước tiên.

Trường Quốc tế OIS

Tác giả: Nguyễn Phúc Minh và đội ngũ MPN+Partners

Hồ sơ giải mô tả sân trong, vườn mái và ý tưởng lớp học ngoài trời, mở rộng môi trường học tập ra ngoài phòng học thông thường.

Điều đáng học: vườn mái phải tính tải trọng, chống thấm và an toàn; không gian ngoài trời cần phương án cho ngày mưa nắng. Thiết kế nên phát triển cùng giáo viên để biết từng khu được dùng ra sao.

Muốn công trình của mình có câu chuyện riêng?

Gửi mặt bằng, ảnh hiện trạng và nhu cầu sử dụng, kiến trúc sư Khải Minh sẽ trao đổi phương án phù hợp ngân sách.