Với tòa nhà 12 tầng, mỗi tầng khoảng 5.000 m², hiệu quả thi công phụ thuộc vào sự đồng bộ giữa bản vẽ, phân khu, nhân lực và thiết bị. Cốt thép phải đến đúng vị trí, hệ chống phải truyền tải an toàn, cẩu tháp phải phối hợp trong vùng giao cắt và bê tông phải được cấp theo năng lực thực tế của cả dây chuyền.
Bài viết phân tích phương án tổ chức với 3 cẩu tháp và 2 vận thăng để chủ đầu tư cùng nhà thầu nhận diện các điểm cần kiểm soát. Đây là cấu hình nghiên cứu, cần được kiểm chứng từ thiết kế, điều kiện công trường và tiến độ. Các phép tính bên dưới chỉ minh họa cách lập kế hoạch, không thay thế hồ sơ thiết kế hoặc biện pháp thi công được chấp thuận.
Hình 01. Tổng quan công trường tòa nhà với thiết bị vận chuyển đứng.
1 Quy mô và phương án phân khu
Tổng diện tích khoảng 60.000 m² chỉ là phép tính sơ bộ của 12 sàn đều rộng 5.000 m². Hầm, mái, tum, khối phụ trợ, khoảng thông tầng và cách đo bóc theo hợp đồng phải xác định riêng. Không thể suy ra khối lượng bê tông, thép hoặc giá thi công chỉ từ tổng diện tích này.
Với mặt sàn 5.000 m², có thể nghiên cứu phương án ban đầu gồm 4 phân khu, mỗi khu khoảng 1.250 m², sau đó hiệu chỉnh theo lưới cột, lõi thang, khe kết cấu và công nghệ thi công. Đây là giả định tổ chức, không phải khuyến nghị tự chia mạch ngừng tại hiện trường.
Ranh giới đợt đổ phải được đơn vị thiết kế xem xét về vị trí, truyền lực, chống thấm và xử lý bề mặt tiếp giáp. Không tự tạo mạch ngừng ở nơi thuận tiện cho xe bơm nhưng bất lợi cho kết cấu. Tầng có yêu cầu liền khối đặc biệt hoặc sàn dự ứng lực cần trình tự riêng theo thiết kế.
Hình 02. Phân khu mặt sàn để điều phối trình tự và luồng vật tư.
2 Quản lý bản vẽ trước khi thi công
Nhà thầu cần thiết lập một nơi lưu bản vẽ thống nhất, có người kiểm soát phiên bản và danh sách phát hành. Bản vẽ sửa đổi phải xác định rõ khu vực ảnh hưởng, công việc đã thực hiện và vật tư đã gia công. Bản in hết hiệu lực phải được thu hồi hoặc đánh dấu để tránh tiếp tục sử dụng.
Các câu hỏi kỹ thuật phải được ghi nhận bằng phiếu yêu cầu làm rõ, thường gọi là RFI. Khi trả lời làm thay đổi thiết kế, cần hoàn tất trình tự xử lý thay đổi theo thẩm quyền trước khi thi công phần bị ảnh hưởng. Chấp thuận miệng trong cuộc họp không đủ để quản lý trách nhiệm và truy xuất sau này.
Hình 03. Phối hợp bản vẽ kết cấu trước khi triển khai tại hiện trường.
3 Cốt thép phải đúng chi tiết và giữ ổn định
Thép nhập công trường cần được đối chiếu nhà sản xuất, loại thép, cấp bền, đường kính, lô hàng và hồ sơ chất lượng theo chỉ dẫn kỹ thuật. Kế hoạch lấy mẫu và thí nghiệm phải bám tiêu chuẩn áp dụng, yêu cầu thiết kế và kế hoạch kiểm tra được chấp thuận; không dùng một tần suất truyền miệng cho mọi loại thép.
Bảng thống kê cắt uốn, thường gọi là BBS, phải liên kết với mã cấu kiện, tầng và phân khu. Người lập và người kiểm tra cần đối chiếu chiều dài neo, đoạn nối, hình dạng uốn, dung sai và điều kiện vận chuyển. Tối ưu thanh cắt để giảm phế liệu chỉ được thực hiện khi vẫn bảo đảm thiết kế.
Nối chồng, nối cơ khí hoặc hàn phải phù hợp loại thép, thiết kế và quy trình áp dụng. Không tự thay đổi vị trí nối, chiều dài nối hoặc tỷ lệ thanh nối trong một tiết diện để thuận tiện thi công. Với nối cơ khí, cần kiểm soát chuẩn bị đầu thanh, chất lượng ren, độ ăn khớp và cách kiểm tra của hệ sản phẩm; chỉ dùng trị số mô men siết nếu quy trình của hệ nối quy định.
Con kê, chân chó và hệ đỡ thép lớp trên phải bảo đảm lớp bảo vệ và ổn định dưới tải người, ống bơm, thao tác kéo vòi. Không kê thép bằng vật liệu tùy tiện. Bố trí đường đi và sàn thao tác để hạn chế giẫm đạp làm võng thép lớp trên hoặc làm lệch thép chờ.
Nghiệm thu phải kiểm tra cả những vị trí khó nhìn: thép mũ, thép quanh lỗ mở, thép chống chọc thủng nếu có, thép neo cầu thang, chi tiết tiếp địa và chi tiết chôn sẵn. Sau nghiệm thu, mọi thay đổi của tổ cơ điện hoặc tổ cốp pha phải được kiểm soát và kiểm tra lại phần ảnh hưởng.
Hình 04. Kiểm tra cốt thép tại nút dầm cột và các chi tiết bị che khuất.
4 Hệ chống sàn phải kiểm soát đường truyền tải
Giàn giáo làm việc, hệ chống chịu lực cho cốp pha và hệ bảo vệ biên có chức năng khác nhau. Không được xem giàn giáo bao che là hệ chống bê tông, hoặc dùng cấu kiện lẫn chủng loại khi chưa có cơ sở xác nhận khả năng làm việc của cả hệ.
Ví dụ, sàn bê tông dày giả định 200 mm với trọng lượng thể tích lấy sơ bộ 25 kN/m³ tạo ra tải khoảng 5 kN/m² do bê tông tươi. Trên 5.000 m², riêng thành phần này đã khoảng 25.000 kN. Phép tính chưa gồm dầm, cốt thép, cốp pha, người, thiết bị, tác động khi đổ và các hệ số tính toán. Vì vậy không thể lấy khoảng cách chân chống từ một công trình khác rồi áp dụng nguyên trạng.
Rủi ro thường bị bỏ sót nằm ở các tầng bên dưới. Khi đổ tầng trên, tải có thể truyền qua hệ chống xuống nhiều sàn còn trẻ tuổi. Số tầng duy trì chống và chống lại phải xác định từ phân tích giai đoạn thi công, tuổi và cường độ bê tông, độ cứng, trình tự tháo lắp cùng tải thi công thực tế. Không mặc định chống ba tầng hoặc tháo sau một số ngày cố định là an toàn.
Trước mỗi đợt đổ cần nghiệm thu nền kê, cấu kiện, giằng, liên kết và cao độ. Trong lúc đổ phải có người theo dõi ở vị trí an toàn, không đứng dưới khu vực chưa được bảo đảm. Nếu có lún chân chống, chuyển vị bất thường, mất giằng hoặc biến dạng vượt ngưỡng đã quy định, phải dừng cấp tải và thực hiện phương án ứng phó. Không cử người chui vào vùng có nguy cơ sập để siết lại chống.
Hình 05. Hệ chống và giằng cần được thiết kế và kiểm tra đồng bộ.
5 Ba cẩu tháp cần một kế hoạch điều phối chung
Ba cẩu tháp có thể là cấu hình để nghiên cứu cho mặt sàn lớn, nhưng diện tích không đủ để kết luận số lượng này đáp ứng. Điều cần chứng minh là từng loại kiện hàng có thể được nâng tại bán kính thực tế và tổng nhu cầu chuyến nâng có nằm trong thời gian làm việc khả dụng.
Mặt bằng thiết bị phải thể hiện vị trí ba thân cẩu, bán kính làm việc, vùng giao nhau, vùng hạn chế, bãi nhận hàng và tuyến di chuyển tải. Đường biểu diễn tải của từng cấu hình cần trục mới là cơ sở chọn kiện nâng. Cẩu có tải danh nghĩa lớn vẫn có thể không nâng được bó thép ở đầu cần nếu vượt tải cho phép tại bán kính đó.
Giả sử một cẩu làm 10 giờ, chu kỳ nâng trung bình 8 phút và hệ số sử dụng thời gian giả định 0,65. Năng lực kế hoạch tương ứng khoảng 49 chuyến một ngày; ba cẩu khoảng 146 chuyến. Đây là ví dụ tính toán, chưa phải năng suất xác nhận của công trường.
Cần có đầu mối điều phối chung, người chỉ huy nâng và người làm tín hiệu đủ năng lực. Quy trình phải quy định ưu tiên qua vùng giao nhau, liên lạc vô tuyến, vùng cấm, xử lý mất liên lạc và điều kiện dừng. Hệ thống cảnh báo hoặc chống va chạm hỗ trợ người vận hành nhưng không thay thế quy trình điều phối.
Hình 06. Điều phối cẩu tháp theo vùng hoạt động và kế hoạch nâng.
6 Hai vận thăng cần đáp ứng nhu cầu từng giai đoạn
Cụm từ hai thang vận chuyển chưa cho biết có bao nhiêu lồng, tải bao nhiêu, tốc độ và mục đích sử dụng gì. Hai cụm vận thăng lồng đôi có năng lực khác đáng kể so với hai lồng đơn. Phải xác định rõ thiết bị chở hàng hay được phép chở người và hàng; không dùng vận thăng chỉ chở hàng để chở người.
Vị trí cần thuận tiện với đường tiếp cận trên từng tầng nhưng không làm xung đột vùng cẩu, mặt đứng, đường xe và lối thoát nạn. Móng, neo giằng, sàn đón, cửa tầng và kết cấu tiếp nhận tải phải được thiết kế, lắp đặt, kiểm tra phù hợp. Không tự neo vào tường xây hoặc kết cấu chưa được kiểm tra khả năng chịu lực.
Nhu cầu chở người phải tính riêng theo biểu đồ đến và về ca, số người được phép mỗi chuyến và thời gian phục vụ. Cần bố trí giờ nhận hàng, phân tầng ưu tiên và giãn thời điểm thay ca. Hai vận thăng thường là điểm cần kiểm tra lại khi công trình chuyển sang xây tô, cơ điện và hoàn thiện đồng thời nhiều tầng.
Hình 07. Vận thăng phục vụ vận chuyển đứng với cửa tầng được bảo vệ.
7 Tổ chức cung ứng bê tông cho mặt sàn lớn
Giả sử sàn dày 200 mm, phần bản sàn 5.000 m² tương ứng khoảng 1.000 m³ bê tông. Khối lượng dầm, vách, cột, mũ cột, lỗ mở và chi tiết khác phải bóc riêng. Không dùng con số 1.000 m³ này làm khối lượng đặt hàng cuối cùng.
Nếu phương án cần cấp 1.200 m³ trong 12 giờ, lưu lượng hữu ích trung bình phải đạt 100 m³ mỗi giờ. Với xe chở hữu ích 10 m³, tương ứng khoảng 10 xe đến mỗi giờ, trung bình một xe sau 6 phút. Nếu vòng quay từ trạm đến công trường, xả hàng và quay về giả định là 90 phút, cần khoảng 15 xe đang tham gia chu trình trong trạng thái ổn định, chưa gồm dự phòng.
Ví dụ này cho thấy phải đánh giá cả chuỗi: trạm trộn, vật liệu, xe, cung đường, cổng, vị trí rửa xe, bơm, đường ống, tổ đầm và tổ hoàn thiện. Hai bơm cùng hoạt động không tạo ra lưu lượng 100 m³ mỗi giờ nếu trạm chỉ giao được 60 m³ mỗi giờ.
Hình 08. Tổ chức xe trộn và bơm bê tông tại khu vực tiếp nhận.
8 Kiểm soát trước trong và sau ca đổ bê tông
Trước đợt đổ cần hoàn thành kiểm tra cốp pha và hệ chống, cốt thép, cao độ, vệ sinh, chi tiết chôn sẵn, ống chờ, phương án đổ, đường bơm, lối đi và bảo vệ biên. Điểm dừng kiểm tra phải thể hiện trong kế hoạch nghiệm thu. Chỉ chuyển bước khi phần việc liên quan đã được chấp thuận theo hồ sơ và thẩm quyền.
Mỗi xe cần được đối chiếu thông tin giao hàng với cấp phối và yêu cầu đặt hàng. Các chỉ tiêu như độ sụt hoặc độ chảy, nhiệt độ, thời gian vận chuyển và lấy mẫu phải được thực hiện theo tiêu chuẩn, chỉ dẫn kỹ thuật và kế hoạch thí nghiệm áp dụng.
Không tự thêm nước để tăng độ sụt. Mọi điều chỉnh được phép phải theo quy trình đã chấp thuận, do người có thẩm quyền quyết định và được ghi nhận. Thời gian có thể thi công của hỗn hợp phải được đánh giá theo cấp phối, phụ gia, nhiệt độ và thử nghiệm, thay vì áp một số giờ chung cho mọi trường hợp.
Trình tự di chuyển mặt đổ phải duy trì tiếp giáp phù hợp, phân bố tải và bảo đảm khả năng đầm. Không đổ thành ụ lớn tại một vị trí để chờ san ra, không dùng đầm dùi để kéo bê tông đi xa. Thiết bị, thao tác và chiều dày lớp đổ cần phù hợp cấu kiện, mật độ thép và hỗn hợp.
Nếu gián đoạn có nguy cơ tạo mạch ngừng ngoài kế hoạch, người chỉ huy phải kích hoạt kịch bản được chuẩn bị, ghi nhận vị trí, thời gian và tình trạng hỗn hợp, đồng thời phối hợp thiết kế và giám sát để xử lý. Không che giấu bằng cách phủ thêm lớp bê tông mới.
Ca thi công chỉ kết thúc đầy đủ khi đã bàn giao bảo dưỡng, bảo vệ bề mặt và kiểm soát tải lên sàn. Cần bố trí người, nước hoặc giải pháp bảo dưỡng phù hợp ngay từ lúc lập kế hoạch. Tránh để bề mặt mất nước nhanh dưới nắng, gió hoặc điều kiện môi trường bất lợi.
Kết quả mẫu thử cần được đánh giá theo tiêu chí nghiệm thu áp dụng. Việc tháo cốp pha, tháo chống hoặc cho phép tập kết vật liệu còn cần xét khả năng chịu lực ở giai đoạn đó. Cường độ 28 ngày không tự chứng minh rằng sàn đã an toàn khi chịu tải lớn vào ngày thứ ba hoặc thứ tư.
Hình 09. Phối hợp cấp đổ đầm và hoàn thiện bề mặt bê tông.
9 Ban chỉ huy phối hợp với giám sát và thiết kế
Chỉ huy trưởng cần có quyền điều phối và dừng công việc khi điều kiện không bảo đảm. Trưởng kỹ thuật phải quản lý các vấn đề chưa được giải quyết, QA QC phải có khả năng giữ điểm dừng chất lượng, bộ phận an toàn phải được phản ánh trực tiếp nguy cơ. Nếu các bộ phận chỉ có trách nhiệm trên giấy nhưng không thể ngăn chuyển bước sai, cơ cấu nhân sự sẽ mất tác dụng.
Tư vấn giám sát cần có kế hoạch hiện diện phù hợp các công việc đang diễn ra, có người đủ chuyên môn theo kết cấu, cơ điện, hoàn thiện và các lĩnh vực cần thiết. Với nhiều phân khu cùng nghiệm thu hoặc đổ bê tông đêm, phải bố trí theo ca và mặt bằng thực tế. Không chỉ lấy tổng số người trong danh sách làm bằng chứng về khả năng giám sát.
Đơn vị thiết kế cần tham gia xử lý những điểm ảnh hưởng đến giải pháp thiết kế: xung đột cốt thép, lỗ mở mới, thay đổi vật liệu, mạch ngừng khác phương án, thay đổi neo hoặc kết quả đánh giá bất thường. Tư vấn giám sát không tự thay vai trò thiết kế để cho phép thay đổi kết cấu ngoài thẩm quyền.
Cần duy trì họp điều phối ngắn hằng ngày, rà kế hoạch hai tuần sắp tới và họp kỹ thuật theo các vấn đề chưa đóng. Biên bản phải ghi rõ người xử lý, thời hạn và hồ sơ cần ban hành. Một vấn đề được nhắc nhiều lần nhưng chưa có người chịu trách nhiệm vẫn là rủi ro chưa được kiểm soát.
Hình 10. Ban chỉ huy phối hợp kỹ thuật chất lượng và tiến độ.
10 An toàn quan trắc và phối hợp cơ điện
Mép sàn, lỗ mở, hố thang, sàn đón và cầu thang đang thi công phải có giải pháp bảo vệ phù hợp từng trạng thái công việc. Ưu tiên bảo vệ tập thể và sàn công tác an toàn. Khi dùng hệ chống rơi cá nhân, phải có điểm neo được kiểm tra, khoảng không rơi phù hợp và khả năng cứu nạn.
Mỗi hoạt động nâng cần có cách móc, thiết bị phụ trợ và tuyến tải phù hợp. Không cho người đứng dưới tải treo hoặc đi vào vùng cấm. Kiện thép dài, cốp pha lớn và hàng có trọng tâm lệch phải được đánh giá riêng; không nâng thử bằng cách vượt giới hạn rồi chờ thiết bị báo quá tải.
Cần thiết lập mốc và số liệu ban đầu trước khi hoạt động có thể gây ảnh hưởng. Hệ thống cảnh báo phải nêu rõ ai nhận thông tin, khi nào cần tăng đo, khi nào dừng, khi nào sơ tán và ai được phép cho làm lại. Chỉ ghi số liệu vào báo cáo cuối tháng sẽ bỏ lỡ thời điểm cần can thiệp.
Với công trình khoảng 60.000 m² sàn, sai vị trí hàng trăm ống chờ hoặc lỗ mở có thể tạo lượng sửa chữa rất lớn. Trước đổ bê tông, bộ phận cơ điện cần phối hợp vị trí hộp, ống, sleeve, tiếp địa, thoát nước, cổ ống và chi tiết treo đỡ cần chôn sẵn.
Không tự khoan cắt dầm, cột, vách hoặc cắt thép để mở đường kỹ thuật. Các thay đổi phải được đánh giá và xử lý theo đúng thẩm quyền. Với khu vệ sinh, mái, ban công và hầm, giải pháp chống thấm cần đi cùng cấu tạo kết cấu, mạch ngừng, cổ ống và quy trình thử trước khi che phủ.
11 Tiến độ và dòng tiền phải gắn với điều kiện thực tế
Tiến độ tổng cần liên kết phần móng, kết cấu, mặt đứng, cơ điện, hoàn thiện, thử nghiệm và bàn giao. Kế hoạch cuốn chiếu theo tuần phải nhận diện điều kiện còn thiếu: bản vẽ, vật tư, thiết bị, nhân lực, nghiệm thu và mặt bằng.
Nếu một phân khu chậm vì chưa có chi tiết thép, tăng công nhân sẽ không giải quyết được nút thắt. Nếu vận thăng quá tải vào giai đoạn hoàn thiện, cần điều chỉnh logistics trước khi ép các tổ đội tăng năng suất. Mỗi đề xuất bù tiến độ phải được kiểm tra lại tác động đến tải sàn, an toàn và khả năng giám sát.
Kế hoạch dòng tiền nên gắn các mốc mua thép, thuê hệ chống, huy động cẩu, thanh toán trạm bê tông, trả tổ đội và thu hồi theo nghiệm thu. Phải có quy trình xác nhận thay đổi khối lượng kịp thời, tránh thi công xong nhưng hồ sơ thanh toán chưa có cơ sở.
12 Chuẩn bị đúng để giảm chi phí sửa sai
Thi công tòa nhà 12 tầng với mặt sàn khoảng 5.000 m² đòi hỏi khả năng tổ chức đồng bộ giữa thiết kế, biện pháp, vật tư và con người. Cốt thép cần đúng chi tiết và đúng đợt; giàn giáo cần chịu được tải theo từng giai đoạn; cẩu tháp, vận thăng và bê tông cần được điều hành bằng dữ liệu năng suất thực tế.
Khải Minh tiếp nhận hồ sơ để trao đổi nhu cầu thiết kế, tổ chức thi công và hoàn thiện công trình. Với dự án quy mô lớn, bước đầu nên là rà soát đầu bài, phạm vi công việc, điều kiện năng lực, tiến độ và những rủi ro kỹ thuật cần làm rõ trước khi lập đề xuất.
CÔNG TY XÂY DỰNG KHẢI MINH
Hotline/Zalo: 0901 999 998
Website https://xaydungkhaiminh.vn
Facebook https://www.facebook.com/xaydungkhaiminh
