Bảy giờ rưỡi sáng 07/07/2025, ở sảnh một khách sạn 15 tầng tại Phường Bến Thành, TP.HCM, hơn chục công nhân đội nón bảo hộ đứng nghe dặn việc trước khi vào ca. Công trình là đợt cải tạo làm mới phòng cháy chữa cháy: khoảng 3.000 m² sàn, tiến độ 120 ngày. Với một tòa nhà đã đưa vào sử dụng, buổi dặn việc đầu ca luôn xoay quanh ba câu hỏi: hôm nay khu nào đóng, lối nào còn đi được, ai đã được báo trước.

Cải tạo tòa nhà đang hoạt động khó ở chỗ công trường và người sử dụng dùng chung một lối đi, một trục điện nước, một cầu thang thoát nạn. Chia nhỏ công việc thành nhiều đợt chỉ có ích khi mỗi đợt tách được thật khỏi phần còn lại. Bài này đi qua cách khảo sát, cách chia khu, phiếu ngắt dịch vụ, cách giữ bụi và ồn trong ranh, điều kiện trả từng khu về sử dụng, và những khoản nên tách riêng trong báo giá.
- Mỗi giai đoạn là một khu tách được thật: có lối đi riêng cho thợ và vật tư, cô lập được điện nước, giữ nguyên lối thoát nạn cho người đang dùng tòa nhà.
- Mỗi lần ngắt điện, nước, điều hòa hay báo cháy cần một phiếu: khu nào, mấy giờ, ai thao tác, điều kiện mở lại, ai xác nhận.
- Một khu chỉ trả lại sử dụng sau khi đã kiểm tra, chạy thử, vệ sinh và có biên bản bàn giao.
- Báo giá nên tách riêng bao che tạm, làm ngoài giờ, vận chuyển phế thải, bảo vệ tài sản và chạy thử sau đấu nối.
Khảo sát trước khi chia giai đoạn
Buổi khảo sát khách sạn trên diễn ra chiều 24/06/2025. Đội kỹ thuật đi từng tầng, từ sảnh lên hành lang, vào từng phòng ngủ, phòng tắm. Thứ được ghi lại ở bước này quyết định cả kế hoạch phía sau:
- 1Ai đang dùng tòa nhà, giờ nào đông. Số người theo từng tầng, giờ cao điểm, dịch vụ nào tuyệt đối phải chạy (thang chở người, nước nóng, mạng, báo cháy).
- 2Trục kỹ thuật dùng chung. Đường điện, ống cấp thoát, ống gió nào đi xuyên nhiều tầng. Ngắt một van có thể làm mất nước ba tầng phía trên.
- 3Lối thoát nạn và thiết bị chữa cháy. Cầu thang bộ, đèn chỉ dẫn, bình chữa cháy, họng nước: vị trí từng thứ và cách giữ chúng thông suốt suốt thời gian thi công.
- 4Đường đi của vật tư và phế thải. Thang nào được dùng chở hàng, giờ nào, tập kết ở đâu để khỏi chiếm sảnh và lối vào.
- 5Nội quy tòa nhà. Giờ được làm việc gây ồn, quy định ra vào, người của ban quản lý được quyền quyết khi có sự cố.


Chia khu theo khả năng tách biệt thực tế
Có bốn cách chia hay dùng. Cách nào hợp tùy vào hình dạng tòa nhà và dịch vụ phải giữ, nên đặt chúng cạnh nhau trước khi chọn:
| Cách chia | Hợp khi | Điều phải giữ được |
|---|---|---|
| Từng tầng, từ trên xuống | Mỗi tầng có lối riêng từ thang bộ, trục kỹ thuật cô lập được theo tầng | Thang chở người tách khỏi thang chở vật tư |
| Từng cánh hoặc trục | Tòa nhà dài, có hai cầu thang ở hai đầu | Mỗi cánh còn ít nhất một lối thoát nạn |
| Theo ca, làm ngoài giờ | Văn phòng nghỉ đêm, việc ít ồn, khối lượng nhỏ | Khu làm đêm phải dọn sạch, trả lại trước giờ mở cửa |
| Đóng hẳn từng đợt ngắn | Sảnh, trục chung, phòng kỹ thuật, việc tháo dỡ lớn | Lịch đóng báo trước và có phương án tạm cho người dùng |
Bao che tạm cần tính bụi, tiếng ồn, thông gió và đặc điểm từng việc. Vách tạm dựng nhanh thường chắn được tầm nhìn và bụi, còn cách âm hay ngăn cháy thì cần cấu tạo riêng do người phụ trách kỹ thuật chọn. QCVN 18:2021/BXD áp dụng cả cho hoạt động cải tạo, sửa chữa và yêu cầu bảo đảm an toàn cho người ở công trường lẫn khu vực lân cận. Vì vậy ranh quản lý phải tính theo vùng bị ảnh hưởng, rộng hơn phần diện tích ghi trong hợp đồng thuê.
Trước khi tháo, mọi bức tường, trần, thiết bị cần dỡ được đánh dấu tại chỗ và chụp lại. Dấu X trên tường là thỏa thuận bằng mắt giữa kỹ sư, tổ thợ và chủ đầu tư: chỉ tháo đúng chỗ đó.


Lập lịch ngắt dịch vụ và người xác nhận
Ở tòa nhà đang có người dùng, mất điện mười phút ngoài kế hoạch có thể gây phiền hơn một tuần khoan đục có báo trước. Mỗi lần ngắt điện, nước, điều hòa hay báo cháy nên có một phiếu công việc riêng, ghi đủ sáu dòng:
| Dòng trên phiếu | Ghi gì |
|---|---|
| Khu vực ảnh hưởng | Tầng, phòng, thiết bị bị ngắt, kể cả khu ngoài ranh dùng chung trục |
| Thời gian | Giờ ngắt, giờ dự kiến mở lại |
| Người thông báo | Ai báo cho người thuê, khách lưu trú, ban quản lý, và báo trước bao lâu |
| Người thao tác | Người có chuyên môn đóng cắt, kiểm tra trạng thái sau khi ngắt |
| Điều kiện mở lại | Đấu nối xong, đã thử, khu vực đã dọn |
| Người xác nhận | Ký xác nhận đã khôi phục bình thường |
Đội hoàn thiện được giao đúng phần việc của mình, còn cô lập điện nước, báo cháy là việc của người có chuyên môn theo biện pháp đã thống nhất. Với phòng cháy chữa cháy, cần phối hợp đơn vị phụ trách, có biện pháp bù trong thời gian can thiệp và điều kiện đưa hệ trở lại hoạt động. Phần thiết kế, thẩm duyệt và thi công phòng cháy chữa cháy, Khải Minh có trang dịch vụ thiết kế, thẩm duyệt, thi công PCCC riêng.
Quy chuẩn an toàn yêu cầu giữ lối thoát nạn và lối tiếp cận thiết bị chữa cháy luôn thông thoáng. Chủ đầu tư nên từ chối mọi phương án dùng lối thoát làm kho tạm hay che kín thiết bị cho tiện thi công.
Bụi, ồn, rung: ba thứ người dùng tòa nhà cảm thấy đầu tiên
Người thuê ít khi đọc kế hoạch thi công, nhưng họ nghe tiếng khoan và thấy bụi trên bàn. Ba việc giữ được thiện cảm của họ:
- 1Việc ồn gom vào khung giờ cố định. Khoan đục, cắt bê tông xếp vào giờ đã báo, các giờ còn lại làm việc êm hơn.
- 2Bụi ở lại trong ranh. Vách kín, cửa có rèm, thảm lau chân ở lối ra, phế thải đóng bao trước khi chở qua khu chung.
- 3Phế thải ra theo giờ. Dùng thang và lối đã thống nhất, ngoài giờ cao điểm, sảnh được dọn ngay sau mỗi chuyến.
Riêng căn hộ dịch vụ và khách sạn, tiếng ồn còn là chuyện chất lượng lâu dài. Khải Minh có bài về thi công cách âm căn hộ dịch vụ cao cấp nếu đợt cải tạo có làm lại vách ngăn và sàn.
Gắn tiến độ với điều kiện chuyển khu
Một giai đoạn cải tạo nên đi qua đủ chuỗi mốc dưới đây. Người quản lý vận hành tòa nhà tham gia chốt tiêu chí nhận lại khu từ đầu, để lúc bàn giao khỏi tranh cãi thế nào là xong.
| # | Mốc | Xong khi |
|---|---|---|
| 1 | Bàn giao mặt bằng cho thi công | Đã chụp hiện trạng, đã chuyển đồ, có biên bản |
| 2 | Cô lập và bao che | Phiếu ngắt dịch vụ đã ký, vách tạm dựng xong, lối thoát nạn còn nguyên |
| 3 | Tháo dỡ | Chỉ tháo phần đã đánh dấu, phế thải ra theo giờ |
| 4 | Thi công | Phần che khuất (ống, dây, khung trần) được nghiệm thu trước khi đóng |
| 5 | Hoàn thiện và chạy thử | Điện, nước, điều hòa, báo cháy chạy thử có kết quả |
| 6 | Vệ sinh và trả khu | Biên bản bàn giao lại, kèm danh sách việc còn tồn |
Hồ sơ từng đợt nên gồm biên bản, ảnh, bản vẽ cập nhật, tài liệu thiết bị và hướng dẫn bảo trì. Bàn giao từng khu là một mốc trong tiến độ; nghiệm thu toàn bộ công trình và các thủ tục pháp lý liên quan vẫn là việc riêng phía sau.
Những khoản nên tách riêng trong báo giá
Một báo giá sửa chữa cải tạo cho tòa nhà đang hoạt động có nhiều khoản mà công trình xây mới không có. Tách chúng ra từng dòng thì chủ đầu tư so sánh được các đơn vị với nhau:
| Khoản | Vì sao nên tách |
|---|---|
| Bao che tạm, vách chắn bụi | Dựng, tháo, dựng lại ở mỗi giai đoạn |
| Làm ngoài giờ, làm đêm | Đơn giá nhân công khác giờ hành chính |
| Vận chuyển phế thải theo giờ | Chuyến nhỏ, nhiều lần, phụ thuộc lịch thang |
| Bảo vệ tài sản, sàn, cabin thang | Tấm lót, bọc, người trông |
| Tháo lắp tạm thiết bị | Thiết bị dời ra rồi lắp lại |
| Đấu nối và chạy thử | Kiểm tra sau mỗi lần cô lập điện nước, báo cháy |
| Đổi thứ tự khu, bàn giao trễ | Ghi rõ bên nào chịu chi phí phát sinh |
Trước khi khởi công, rà hồ sơ hiện trạng, phạm vi thay đổi và thủ tục xin phép xây dựng, PCCC liên quan cho đúng trường hợp. Chia nhiều đợt thi công giúp tòa nhà vẫn chạy, còn thủ tục phải làm thì vẫn đủ.
Bảng kiểm trước khi trả một khu về sử dụng
Đánh dấu từng dòng khi đã kiểm cùng ban quản lý tòa nhà.
Câu hỏi thường gặp về cải tạo tòa nhà đang hoạt động
Có nên dồn hết việc cải tạo vào ban đêm?
Chỉ khi hợp quy định tại địa phương, nội quy tòa nhà và điều kiện an toàn. Làm đêm vẫn có thể ảnh hưởng khách lưu trú, nhà bên cạnh, và đơn giá nhân công cao hơn. Cách hay dùng là chia: việc ồn làm theo khung giờ đã báo, việc êm làm đêm.
Người thuê có quay lại được khi còn vài việc nhỏ?
Được, khi phần trả lại đã đủ điều kiện sử dụng an toàn: lối thoát nạn, báo cháy, điện nước đã chạy thử. Việc còn lại phải có ranh riêng, giờ làm riêng và hạn xử lý ghi trong biên bản bàn giao.
Cải tạo tòa nhà đang hoạt động có cần xin phép không?
Tùy phạm vi. Đụng tới kết cấu chịu lực, công năng, mặt ngoài hay hệ phòng cháy chữa cháy thường kéo theo thủ tục; thay hoàn thiện bên trong thì nhẹ hơn. Khải Minh rà theo hồ sơ hiện trạng của từng tòa nhà trước khi lập tiến độ.
Cải tạo một tòa nhà khoảng 3.000 m² sàn mất bao lâu?
Phụ thuộc phạm vi và số giai đoạn. Khách sạn 15 tầng khoảng 3.000 m² sàn ở Phường Bến Thành mà Khải Minh cải tạo làm mới phòng cháy chữa cháy có tiến độ 120 ngày.
Ai quyết khi có sự cố trong lúc thi công?
Nên ghi tên ngay từ đầu: một người của ban quản lý tòa nhà và một người của nhà thầu, cả hai có quyền dừng việc. Số điện thoại của hai người dán ở lối vào mỗi khu thi công.
Xem thêm ảnh khảo sát, khởi công và tháo dỡ của công trình ở trang dự án cải tạo làm mới PCCC khách sạn Quận 1. Nếu đợt cải tạo gồm cả nội thất, Khải Minh có dịch vụ thiết kế và thi công nội thất làm cùng một đầu mối.
Biên soạn: đội kỹ thuật, Công Ty TNHH Xây Dựng Khải Minh JSC (MST 0316183134, 68/10D Trần Quang Khải, Phường Tân Định, TP.HCM, hotline 0901 999 998). Ảnh gắn nhãn "Ảnh công trường" chụp tại công trình khách sạn 15 tầng, Phường Bến Thành, do Khải Minh cải tạo năm 2025.

